Język perfum może przypominać tajny szyfr. Oto słowa, które najczęściej spotkasz w Scentorium, na oferowanych przez nas flakonach oraz na Parfumo i Fragrantice – dwóch największych bazach perfum – wyjaśnione w prosty sposób, z linkami do perfum, które najlepiej je ilustrują.
A
Absolut
Wysoko skoncentrowany ekstrakt pozyskiwany za pomocą rozpuszczalników z delikatnych surowców, takich jak jaśmin, tuberoza czy wosk pszczeli. Absoluty są bogate i wierne kwiatu, a ich obecność świadczy o poważnej zawartości składników naturalnych.
Akord
Połączenie kilku surowców, które razem tworzą nowe wrażenie – tak jak akordy w muzyce. „Akord skóry” czy „akord starej książki” pachnie skórą lub papierem, choć nie zawiera żadnego z nich.
Aldehydy
Syntetyczne cząsteczki o jasnym, mydlanym, musującym efekcie, słynne od lat 20. XX wieku. Unoszą kompozycję i nadają jej zwiewny blask.
Ambra
W perfumerii nie chodzi o kopalny bursztyn, lecz o ciepły, słodki akord, zwykle zbudowany z labdanum, benzoesu i wanilii. Nie należy mylić jej z ambrą szarą. Zobacz perfumy ambrowe i żywiczne.
Ambra szara
Rzadki surowiec morski powstający w organizmie kaszalotów i dojrzewający latami pod wpływem morza i słońca. Pachnie słono, słodko i skórnie, a perfumom zapewnia trwałość. Lost Tribe dobiera nawet jej kolor do każdej kompozycji.
Ambretta
Nasiona rośliny z rodziny ketmii, z których pozyskuje się najcenniejsze roślinne piżmo: miękkie, lekko gruszkowe i ciepłe jak skóra. To naturalna alternatywa dla piżma zwierzęcego.
Ambroxan
Syntetyczna cząsteczka otrzymywana z szałwii muszkatołowej, odtwarzająca suchą, mineralną, słoną stronę ambry szarej. Promienna i trwała; niektórzy ledwie ją czują.
Animalne nuty
Nuty przywołujące skórę, futro lub ciepło: piżmo, cywet, kastoreum, ambra szara, skóra. Dobrze użyte sprawiają, że perfumy wydają się żywe. Zobacz nasze perfumy animalne i mroczne.
Anosmia
Brak węchu. Częściowa lub „swoista” anosmia jest powszechna: wiele osób w ogóle nie czuje niektórych piżm czy Ambroxanu, co wyjaśnia, dlaczego te same perfumy jednej osobie wydają się mocne, a innej ledwie wyczuwalne.
Aromachemikalia
Cząsteczki zapachowe wytworzone lub wyizolowane w laboratorium. Niektóre kopiują cząsteczki występujące w naturze, inne pachną tym, czego natura nie potrafi dać. Większość współczesnych perfum, także niszowych, łączy je z surowcami naturalnymi.
Attar
Tradycyjne perfumy na bazie olejku z Indii i Bliskiego Wschodu, często destylowane do olejku sandałowego. Attary nakłada się bezpośrednio na skórę, bez alkoholu.
B
Bakhoor
Wiórki drewna nasączone perfumowanymi olejkami i żywicami, spalane na węgielku, by perfumować domy i ubrania – tradycja z Półwyspu Arabskiego.
Balsam
Gęsty, słodki surowiec żywiczny, taki jak balsam peruwiański czy tolu: ciepły, waniliowy i lekko korzenny. Balsamy zmiękczają i zaokrąglają kompozycję.
Nuty bazy
Najgłębsza warstwa perfum, która pojawia się na końcu i utrzymuje najdłużej: drewno, żywice, piżma, wanilia, oud. To je wciąż czujesz na szaliku następnego dnia.
Partia (batch)
Jedna seria produkcyjna perfum. W perfumerii rzemieślniczej naturalne surowce różnią się w zależności od zbiorów, więc poszczególne partie mogą nieznacznie różnić się kolorem i zapachem. To normalne, a nie wada.
Benzoes
Żywica z drzew styraksowych z Azji Południowo-Wschodniej, o miękkim zapachu wanilii i karmelu. Kluczowy składnik akordów ambrowych.
Bergamotka
Owoc cytrusowy uprawiany głównie w Kalabrii we Włoszech. Olejek tłoczony na zimno ze skórki daje jasne, lekko kwiatowe, herbaciane otwarcie niezliczonym perfumom.
Zakup w ciemno (blind buy)
Kupno pełnego flakonu bez wcześniejszego powąchania perfum. Ekscytujące, ale ryzykowne – właśnie dlatego istnieją próbki i zestawy discovery.
Alkoholowe (boozy)
Perfumy pachnące trunkami: rumem, koniakiem, whisky, likierem, winem. Często ciepłe i słodkie, czasem z gorzką nutą. Zobacz perfumy alkoholowe.
C
Kastoreum
Historyczny surowiec animalny pochodzący od bobrów, o skórzanym, dymnym charakterze przypominającym dziegieć brzozowy. Dziś niemal zawsze odtwarza się go z innych surowców.
Cedr
Suche drewno o zapachu strużyn ołówka, obecne w bazie wielu perfum. Najczęściej stosuje się cedr wirginijski i atlaski.
Szypr
Klasyczna struktura oparta na cytrusach, kwiatowym sercu, mchu dębowym i drewnie. Szypry są eleganckie, mszyste i lekko gorzkie.
Cywet
Intensywnie animalny surowiec, historycznie pozyskiwany od cywety. Współczesna perfumeria używa wersji syntetycznych lub rekonstruowanych. W małych dawkach sprawia, że kompozycje kwiatowe stają się zmysłowe i żywe.
Ekstrakcja CO2
Nowoczesna metoda ekstrakcji wykorzystująca sprężony dwutlenek węgla zamiast wysokiej temperatury czy rozpuszczalników. Ekstrakty pachną bardzo podobnie do surowca, np. świeżego imbiru czy różowego pieprzu.
Stężenie
Ilość olejku perfumeryjnego rozpuszczonego w alkoholu. Od najlżejszego do najmocniejszego: Eau de Toilette (EDT), Eau de Parfum (EDP) i Extrait de Parfum. Wyższe stężenie zwykle oznacza większą głębię i trwałość, ale nie zawsze większą projekcję.
Nuty iglaste
Sosna, jodła, świerk, cyprys i jałowiec: żywiczne, zielone i świeże albo ciemne i balsamiczne. Pineward to dom zbudowany niemal wyłącznie na nich. Zobacz perfumy leśne i iglaste.
Kumaryna
Cząsteczka o zapachu siana, migdałów i bobu tonka. Była jednym z pierwszych syntetyków użytych w perfumach – w Fougère Royale marki Houbigant (1882) – i dała nazwę rodzinie fougère.
D
Odlewka (decant)
Perfumy przelane z oryginalnego flakonu do mniejszej fiolki. W Scentorium oferujemy wyłącznie oficjalne zestawy discovery lub autoryzowane próbki, nigdy domowe odlewki.
Zestaw discovery
Zestaw małych próbek od jednego domu, stworzony, by poznać całą linię przed wyborem pełnego flakonu. W Scentorium oferujemy wyłącznie oficjalne zestawy lub autoryzowane próbki. Zobacz wszystkie zestawy discovery.
Destylacja
Najstarszy sposób pozyskiwania zapachu: para wodna przechodzi przez materiał roślinny i porywa ze sobą wonny olejek. Stosowana w przypadku lawendy, róży, wetywerii, paczuli i wielu gatunków drewna.
Dry-down (faza bazy)
Końcowa faza perfum na skórze, gdy nuty głowy i serca już przeminą. Wiele perfum niszowych ocenia się właśnie po ich dry-downie.
E
Eau de Cologne
Najlżejsze tradycyjne stężenie, zwykle kilka procent olejku perfumeryjnego, oparte na cytrusach i ziołach. Świeże, ale krótkotrwałe.
Eau de Parfum
W skrócie EDP: średnie do wysokiego stężenie, około 15–20% olejku perfumeryjnego. Najpopularniejszy format w perfumerii niszowej.
Eau de Toilette
W skrócie EDT: lżejsze stężenie, około 5–15% olejku perfumeryjnego. Jaśniejsze i bardziej zwiewne niż EDP.
Enfleurage
Historyczna metoda, w której świeże kwiaty układa się na warstwie tłuszczu pochłaniającego ich zapach. Powolna i kosztowna, dziś niemal nie jest stosowana.
Olejek eteryczny
Naturalny olejek pozyskiwany przez destylację lub – w przypadku cytrusów – przez tłoczenie skórki. Nie każda roślina go daje: na przykład jaśmin i tuberoza dają zamiast tego absoluty.
Extrait de parfum
Najbardziej skoncentrowana forma perfum, zwykle 20–40% olejku perfumeryjnego. Wiele oferowanych przez nas domów pracuje głównie w stężeniu extrait.
F
Utrwalacz
Surowiec, który spowalnia parowanie i pomaga perfumom utrzymać się dłużej: żywice, balsamy, piżma, ambra szara, niektóre gatunki drewna.
Flanker
Nowa wersja istniejących perfum, która zachowuje ich nazwę, np. edycja „Intense” lub „Night”. Częsta w perfumerii selektywnej, rzadsza w niszowej.
Kwiatowe
Największa rodzina zapachowa, oparta na kwiatach takich jak róża, jaśmin, tuberoza, kwiat pomarańczy, irys czy fiołek. Zobacz perfumy kwiatowe.
Fougère
Po francusku „paproć”: rodzina oparta na lawendzie, kumarynie i mchu dębowym, często ziołowa i zielona. Zobacz perfumy zielone i ziemiste.
Fragrantica
Jedna z największych internetowych encyklopedii perfum. Każde perfumy mają tam nuty, piramidę, głosy społeczności dotyczące trwałości i sillage oraz ocenę w skali do 5. Na stronach naszych perfumiarzy przytaczamy jej dane.
G
Galbanum
Żywica z rośliny spokrewnionej z koprem włoskim, o ostrym, gorzkim, intensywnie zielonym zapachu – jak złamane łodygi. Wystarczy odrobina.
Geosmina
Cząsteczka odpowiadająca za zapach ziemi po deszczu. Użyta w śladowych ilościach nadaje perfumom wilgotny, mineralny, ziemisty charakter. Zobacz perfumy zielone i ziemiste.
Gourmand
Perfumy oparte na jadalnych nutach: wanilii, karmelu, czekoladzie, kawie, mleku, wypiekach. Najlepsze pozostają noszalne, a nie cukierkowe. Zobacz perfumy gourmand.
Nuty zielone
Zapachy liści, skoszonej trawy, łodyg i soków roślinnych: świeże, lekko gorzkie i pełne życia. Klasycznymi przykładami są galbanum, liść fiołka i liść figowca.
H
Headspace
Technika wychwytywania cząsteczek zapachowych wokół żywego kwiatu lub przedmiotu, aby można je było przeanalizować i odtworzyć. Pozwala perfumiarzom odtwarzać zapachy, których nie da się wyekstrahować.
Nuty serca
Środek perfum, który pojawia się, gdy otwarcie przygasa, i przez wiele godzin określa ich charakter. Zazwyczaj kwiaty, przyprawy lub herbaty.
Hesperydowe
Inne określenie nut cytrusowych: bergamotki, cytryny, pomarańczy, mandarynki, grejpfruta. Nazwa pochodzi od Ogrodu Hesperyd z mitologii greckiej. Zobacz perfumy świeże, cytrusowe i wodne.
I
IFRA
Międzynarodowe Stowarzyszenie Zapachowe (International Fragrance Association), które ustala normy bezpieczeństwa dla surowców perfumeryjnych. Wprowadzane przez nie limity składników, takich jak mech dębowy, są częstym powodem reformulacji.
Perfumeria niezależna
Perfumy tworzone przez małe domy, często należące do samych perfumiarzy, działające poza dużymi koncernami. Małe partie, osobiste historie i surowce wybierane ze względu na jakość, a nie koszt. Poznaj naszych perfumiarzy.
Indole
Cząsteczki występujące naturalnie w jaśminie, tuberozie i kwiecie pomarańczy. W małych ilościach sprawiają, że białe kwiaty stają się bogate i odurzające; w dużych – nabierają animalnego charakteru.
Iso E Super
Syntetyczna drzewna cząsteczka o miękkim, aksamitnym, cedrowym blasku. Występuje w ogromnej liczbie współczesnych perfum i – podobnie jak Ambroxan – niektórzy ledwie ją wyczuwają.
L
Labdanum
Lepka żywica z krzewu czystka: ciepła, skórzana, ambrowa. Stanowi kręgosłup większości perfum ambrowych. Zobacz perfumy ambrowe i żywiczne.
Layering
Noszenie dwóch lub więcej perfum jednocześnie, by stworzyć nowe połączenie. Najlepiej sprawdza się przy prostszych kompozycjach, które mają wspólną nutę.
Skóra
Nuta odtwarzana za pomocą dziegciu brzozowego, szafranu, kastoreum lub specjalnych cząsteczek – od dymnej i smolistej po miękki zamsz. Zobacz perfumy tytoniowe i skórzane.
Perfumy linearne
Perfumy, które pachną niemal tak samo od pierwszego psiknięcia aż po dry-down, zamiast rozwijać się przez wyraźne nuty głowy, serca i bazy.
Trwałość
Jak długo perfumy utrzymują się na skórze. Zależy od stężenia, surowców, skóry i klimatu. Rozpylenie na ubranie lub włosy zwykle wydłuża trwałość.
M
Maceracja
Pozostawienie gotowych perfum do odpoczynku, aby surowce się połączyły i dojrzały – od kilku tygodni do kilku lat. Mate-O od OM Parfum macerowane jest przez dwa lata.
Piżmo
Pierwotnie surowiec zwierzęcy pozyskiwany od piżmowca, dziś ze względów etycznych tworzony z syntetycznych cząsteczek. Piżma pachną czysto, skórnie lub pudrowo i nadają perfumom miękkość i trwałość.
N
Perfumeria naturalna
Perfumy tworzone wyłącznie z naturalnych surowców, bez syntetycznych cząsteczek. Trudniejsze w komponowaniu i utrwaleniu, ale wyjątkowo żywe. ALTRA i Lost Tribe to domy w pełni naturalne.
Neroli
Olejek destylowany z kwiatów gorzkiej pomarańczy: świeży, zielony, lekko miodowy. Ten sam kwiat daje absolut z kwiatu pomarańczy, bogatszy i słodszy.
Perfumy niszowe
Perfumy tworzone dla ludzi, którzy już kochają perfumy: mniejsze domy, odważniejsze pomysły i brak potrzeby zadowalania wszystkich. Przeciwieństwo perfum selektywnych tworzonych z myślą o masowym odbiorcy.
Nos
Inne określenie perfumiarza – osoby, która komponuje formułę. Niektóre „nosy” prowadzą własne domy, inne komponują dla wielu marek. Zobacz naszych perfumiarzy.
Zmęczenie węchu
Po pewnym czasie nos przestaje rejestrować zapach, który go otacza – również Twoje własne perfumy. Dlatego możesz przestać czuć swoje perfumy, choć inni wciąż je czują, i dlatego nie warto testować zbyt wielu naraz.
O
Mech dębowy
Porost rosnący na dębach, o wilgotnym, atramentowym zapachu leśnej ściółki. Serce szyprów, obecnie objęty ograniczeniami IFRA, dlatego współczesne wersje wykorzystują odmiany o niskiej zawartości alergenów.
Rodzina zapachowa
Sposób grupowania perfum według ich głównego charakteru: kwiatowe, drzewne, ambrowe, świeże, gourmand, szyprowe, fougère, skórzane itd. Nasze rodziny zapachów opierają się na tej samej idei.
Orris
Korzeń irysa, suszony i dojrzewający przez kilka lat przed ekstrakcją. Pudrowy, maślany i ziemisty – jeden z najdroższych surowców w perfumerii.
Oud
Nazywany też drewnem agarowym: ciemne, żywiczne drewno powstające, gdy niektóre drzewa reagują na infekcję. Każdy region daje inny oud – od dymnego indyjskiego po słodki tajski. Zobacz perfumy z oudem.
Ozonowe
Nuty przywołujące świeże powietrze, morską bryzę lub czyste pranie, tworzone za pomocą cząsteczek takich jak Calone. Znak rozpoznawczy wielu perfum wodnych.
P
Parfumo
Duża społecznościowa baza perfum z Niemiec, w której członkowie oceniają perfumy w skali do 10 i recenzują zapach, trwałość, sillage i flakon. Na stronach naszych perfumiarzy przytaczamy jej oceny.
Paczula
Liście azjatyckiej rośliny, suszone i destylowane. Ziemista, ciemna, lekko czekoladowa i kamforowa. Filar szyprów i wielu współczesnych perfum drzewnych.
Pudrowe
Miękki, suchy, kosmetyczny efekt, jak puder do twarzy, nadawany przez irys, fiołek, heliotrop, piżma i niektóre aldehydy.
Projekcja
Jak daleko perfumy promieniują od skóry w pierwszych godzinach. Mocna projekcja wypełnia pokój; delikatna pozostaje blisko ciała.
Piramida
Klasyczny sposób opisywania perfum w trzech warstwach: nuty głowy, serca i bazy. Przydatny jako wskazówka, choć wiele perfum niszowych nie trzyma się go ściśle.
R
Reformulacja
Zmiana formuły istniejących perfum, zwykle z powodu nowych przepisów lub kosztów i dostępności surowców. To dlatego starsze flakony mogą pachnieć inaczej.
Żywice
Wonne soki drzew, takie jak olibanum, mirra, benzoes i labdanum. Ciepłe, balsamiczne i często uduchowione. Zobacz perfumy kadzidlane i dymne.
S
Próbka
Mała fiolka, zwykle 1–2 ml, pozwalająca przetestować perfumy na własnej skórze przez dzień lub dwa. Najbezpieczniejszy sposób wyboru. Zobacz zestawy discovery.
Drzewo sandałowe
Kremowe, mleczne, miękkie drewno. Klasycznym wzorcem był indyjski sandałowiec z Mysore; dziś większość pochodzi ze zrównoważonych plantacji, często w Australii.
Zapach-wizytówka (signature scent)
Perfumy, które ktoś nosi tak często, że stają się częścią tego, jak inni go zapamiętują.
Sillage
Po francusku „kilwater”: smuga, którą perfumy zostawiają w powietrzu za Tobą, gdy przejdziesz obok.
Chemia skóry
Twoja skóra zmienia zapach i trwałość perfum: znaczenie mają jej ciepło, suchość i naturalny zapach. Dlatego zalecamy przetestowanie próbki przed zakupem pełnego flakonu.
Skin scent
Perfumy, które pozostają bardzo blisko ciała i pachną jak ciepła, czysta skóra, zwykle oparte na piżmach i miękkim drewnie. ALTRA ma całą kolekcję Skin Scents.
Soliflore
Perfumy zbudowane wokół jednego kwiatu, np. róży lub tuberozy, a nie bukietu.
T
Tynktura
Surowiec macerowany w alkoholu przez tygodnie lub miesiące w celu wydobycia zapachu, stosowany w przypadku ambry szarej, piżma, wanilii czy żywic. Tynktury nadają perfumom naturalnym głębię.
Tytoń
Zwykle absolut z liści tytoniu: miodowy, sianowy, słodki i lekko dymny – nigdy jak popielniczka. Zobacz perfumy tytoniowe i skórzane.
Bób tonka
Południowoamerykańskie nasiono bogate w kumarynę: migdał, siano, wanilia i odrobina tytoniu. Ociepla i osładza bazę perfum.
Nuty głowy
Otwarcie perfum, pierwsze 10–30 minut: zwykle cytrusy, zioła, owoce lub przyprawy. Jasne, ale znikają najszybciej.
V
Wanilia
Pozyskiwana z fermentowanych strąków wanilii, głównie z Madagaskaru. W perfumach może być dymna, alkoholowa, kremowa lub mroczna – daleka od zwykłej słodyczy. Zobacz perfumy gourmand.
Wetyweria
Korzenie tropikalnej trawy, destylowane w ziemisty, dymny, korzenny olejek. Haiti, Jawa i Indie dają odmienne style.
Vintage
Starszy flakon, wyprodukowany przed późniejszymi reformulacjami. Kolekcjonerzy cenią wersje vintage, bo pokazują, jak perfumy pachniały pierwotnie.
W
Drzewne
Rodzina oparta na drewnie, takim jak cedr, sandałowiec, wetyweria, gwajak i oud: suche, ciepłe, dymne lub kremowe. Zobacz perfumy leśne i iglaste.